KÖŞE YAZARLARI

RAMAZANDA PERSONELE VERİLEN ERZAK PAKETLERİ VE VERGİSEL DURUMU

Bu yıl da ramazan ayı bitmek üzere…Bu ay, insanların manevi duygularının galeyana geldiği bir aydır. Ramazanın bir amacı da insanların birbiriyle empati kurabilmesini sağlamaktır. Tok açın halini bilmez derler. Ramazanda oruç vasıtasıyla herkes açlığı tadar…Böylece tok da açın halini anlar. Ramazanda ülkemizde güzel bir adet vardır. İhtiyaç sahiplerine yardım etmek…Bu davranış toplumumuz için manevi bir sigortadır ve devam etmelidir.

Ramazanda kimi işletmeler hizmet erbabına yemeklik erzak paketi dağıtırlar. İşverenler bu ayda ya oruç tutan personele öğle yemeğine karşılık ya da genel olarak bütün personele bir ikram olarak erzak paketi vermektedirler. Ülkemizde geleneksel hale gelen “Ramazan Paketi” dağıtılmasıyla erzakı alan ve veren açısından vergi ile ilişkilendirilmesi durumu söz konusu olmaktadır.

ERZAK PAKETLERİNDE GELİR VERGİSİ

İşverenin çalışanlarına dağıttığı ramazan paketi “ayni ücret” sayılarak hizmet erbabının ücretine ilave edilerek vergi kesintisine tabi tutulacaktır. Hizmet erbabına erzak paketi verilmek suretiyle sağlanan menfaat ücret niteliğinde olup, işletme tarafından GVK 40. maddesi çerçevesinde genel gider olarak kazancın tespitinde dikkate alınması gerekir. Ancak hizmet erbabına sağlanan bu menfaat ücret olarak sayılıp, vergi tevkifatına tabi tutulacaktır. GVK mad. 63’te “Hizmet erbabına verilen ayınlar, verildiği gün ve yerdeki ortalama perakende fiyatlarına göre değerlenir” denilmek suretiyle hizmet erbabına yapılan ayni yardımların hangi değer ölçüsü dikkate alınarak değerlenip ücrete ilave edileceği belirlenmiştir. Bu bağlamda yemeklik erzak alan hizmet erbabı, erzak bedeli + KDV kadar net bir yardım almış olacaktır. Hizmet erbabı açısından sağlanan bu net menfaatin brüt tutarı hesaplanarak, menfaatin elde edildiği aydaki brüt ücretine ilave olunacaktır.

Hizmet erbabına erzak paketinin verilmesi yerine, mal alımı yapabilmesi için çek verilmesi durumunda,  ayın olarak sağlanan bir menfaat değil, çek bedeli kadar yapılmış bir ücret olarak dikkate alınması gerekir. Bu durumda da çek bedelinin brüt tutarı hesaplanarak tevkifat ve gider indirimine konu edilecektir. Gelir vergisi hesaplanırken dikkat edilmesi gereken bir husus da yardımın brüt tutarının, personelin ilgili aya ait diğer ücretinin gelir vergisi matrahına dahil edilerek, tabi olduğu gelir vergisi oranında hesaplanması konusudur.

Örneğin; Yardımsever A.Ş. ramazan ayında personeline birer adet erzak paketi vermiştir.  Bu malların fatura toplamı KDV (%8) dâhil 23.760,00 TL olduğunu varsayalım. Bu durumda işletmenin yapması gereken işlemler ve muhasebe kayıtları sırasıyla aşağıdaki şekilde olacaktır.

Satın alınan mala ilişkin toplam KDV dâhil tutarı net ödeme kabul edilip, tutardan brüt tutar bulunarak gider yazılacak ücret miktarı bulunacaktır. Bu brütleştirme işlemi yapılırken personelin diğer ücretlerinin birlikte dikkate alınması gerekir. Çünkü bu durum vergi oranının tespiti açısından önem taşıyacaktır.

Malların İlk Satın Alınması Anındaki Yapılacak Kayıt

------------------------------------------- / ----------------------------------------------

157 DİĞER STOKLAR                                  22.000,00

 01 Personele Verilecek Mallar

191 İNDİRİLECEK KDV                                1.760,00

 320 SATICILAR                                                           23.760,00

Çalışanlara yardım amaçlı satın alınan gıdaların kayda alınması

--------------------------------------------- / -------------------------------------------

Ücrete İlişkin Muhasebe Kayıtları

Çalışanların % 20’lik dilimden vergilendirildiğini varsayalım. Bu durumda brütleştirme aşağıdaki şekilde olacak ve muhasebe kaydı tamamlanacaktır.

Brüt Ücret = Net Tutar / ( 1 – ( Gelir Vergisi Oranı + Damga Vergisi ) )

Damga Vergisi = Brüt Ücret x Damga Vergisi Oranı

Brüt Ücret = 23.760,00 / ( 1 – ( 0,20 + 0,00759 ) )

= 23.760,00 / 0,79241

 = 29.984,48

Gelir Vergisi = ( 29.984,48 x % 20 )

 = 5.996,90

Damga Vergisi = ( 29.984,48 x % 0,00759 ).

 = 227,58

 

------------------------------------------ / --------------------------------------------

720 DİREKT İŞÇİLİKLER                                         29.984,48

                360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR    6.224,48

                01 Gelir Vergisi (5.996,90)

                02 Damga Vergisi ( 227,58 )

              335 PERSONELE BORÇLAR                       23.760,00

------------------------------------------ / ----------------------------------------------

335 PERSONELE BORÇLAR                                          23.760,00

                                               157 DİĞER STOKLAR      22.000,00

                                              391 HESAPLANAN KDV     1.760,00

                                                01 İLAVE EDİLECEK KDV

------------------------------------------ / -----------------------------------------------

 

ERZAK PAKETLERİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ

Erzak paketleri genellikle işletme adına faturalandırılmış olduğundan KDV’yi de içermektedir. İşletmeler bu tür hazırlanmış bulunan paketler için katlandıkları gider (KDV dâhil) çalışanlara verilen ücret kapsamında değerlendirdiklerinden, fatura üzerinde yazılı bulunan KDV’yi ayrıca indirilecek vergi olarak dikkate almaları mümkün değildir. İşletme, hizmet erbabına vereceği erzakı dışarıdan satın almak yerine kendi imal ettiği veya perakende satışını yaptığı bir erzak paketi de verebilir. Bu durumda da verilen erzak için yine piyasadaki ortalama perakende satış fiyatı ile değerleme yapılması gerekir. Peki, bu şekilde verilen erzak paketinin üzerinde KDV hesaplanacak mı? Bilindiği üzere, KDVK 1/1 maddesinde “Ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin” vergiye tabi olacağı,  KDVK 3/a maddesinde de “Vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi”nin teslim sayılacağı belirtilmiştir. KDVK 5. maddesinde ise “vergiye tabi bir hizmetten işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır” hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda zikredilen maddeler dikkate alındığından işletme tarafından hizmet erbabına ayın ya da hizmet olarak sağlanan menfaatlerin KDV’ye tabi olacağı kuşkusuzdur. KDVK Uygulama Genel Tebliği’nde “Katma Değer Vergisi uygulamasında personele sağlanan menfaatlerden aşağıda sayılanlar vergiye tabi değildir” başlığı altında işletme tarafından personele sağlanan ayni yardım seçeneği yer almadığından bu tür yardımlar üzerinde KDV hesaplanacaktır.

ERZAK PAKETLERİNDE DAMGA VERGİSİ

Hizmet erbabına sağlanan erzak paketi şeklinde sunulan bu menfaatin brüt tutarı üzerinden ayrı Damga Vergisi de kesilmesi gerekir. Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) Sayılı Tablonun IV/1-b numaralı pozisyonunda, maaş, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, tazminat ve benzeri her ne ad ile olursa olsun hizmet karşılığı nakden ödenen paralara ait makbuzlar ile bunlardan nakden ödenmeyip hizmet erbabı adına açılması veya açılacak carî hesaplara nakledilen veya hizmet erbabının emir ve havalelerine tediye olunan paraların nakit veya tediyesini temin eden kâğıtların Damga Vergisi’ne tâbi bulunduğu açıklandığı cihetle, fiilen ayın olarak sağlanan menfaatler karşılığında verilen makbuzların Damga Vergisi’ne tâbi tutulmaması gerektiği açıktır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80’inci maddesi uyarınca ayni yardımların prime esas kazanca tabi tutulmayacağı belirtilmiştir. Bu çerçevede firmaların çalışanlarına yaptıkları ayni yardımları sigorta primi kesintisine tabi değildirler.

 

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR