KÖŞE YAZARLARI

YÜKSEK TANSİYONUN VARLIĞINDAN EMİN OLUN

Hipertansiyon çoğu kere doğru değerlendirilemeyen ve bazen gereksiz yere hipertansiyon tanısı koyduğumuz halde bazen de tansiyonu gerçekten yüksek olduğu halde hastalarımızın tansiyon ölçtürmemesi ya da hekime zamanında ulaşmaması nedeniyle bazen tadı ve tedavisinde geciktiğimiz önemli bir sağlık sorunudur.

DOĞRU hipertansiyon tanısı nasıl konur? Hipertansiyon tanısı için alt ve üst sınır değerleri nedir? Bir kere tansiyonu yüksek ölçmek hipertansiyon tanısı koymaya yeterli midir? Gün içerisinde oluşan tansiyon değişkenlikleri bir tansiyon dengesizliği ya da düzensizliğinin işareti midir yoksa normal midir?

Öncelikle “Normal tansiyon değerleri nelerdir ve doğru tansiyon nasıl ölçülür?” sorusuna cevap bulmak gerekir. Yaş gruplarına göre az çok değişmekle birlikte doğru ölçülmüş 140 / 90 üzerindeki değerleri yüksek tansiyon olarak tanımlayabiliriz. Burada hipertansiyon derecelendirilmesi, sınıflandırılmasını anlatmak yerine öncelikle doğru tansiyon ölçmenin nasıl olacağını anlatacağım.

Doğru tansiyon ölçmek için kişi mutlaka en az 5 dakika öncesinden istirahate çekilmiş ve uzanır pozisyonda olmalıdır. Ölçüm tekniğine uygun bir şekilde ve koldan yapılmalıdır. Bilekten elektronik cihazlarla ölçülen tansiyon değerleri en ufak bir titreşimden bile etkilenebileceği için çoğu kere doğru sonucu yansıtmayacaktır. Elektronik pompalı cihazlarla kendi ortamınızda tansiyon ölçebilirsiniz. Burada da cihazın kullanım kılavuzunda yer alan ölçüm tekniğini mutlaka çok iyi okumalı ve kavramalısınız. İyi DİNLENMEDEN tansiyon ölçüm tekniğine uygun ölçmeden tansiyonunuzun 140 / 90’ın üzerinde olması her zaman bir hipertansiyonunuz olduğu anlamına gelmez. Özellikle sinirsel gerilim hallerinde tansiyonunuzu gerçek değerinden daha fazla ölçebilirsiniz. Çoğu hastamızın yaptığı en önemli hata tansiyonun yükselmiş olmasından duyduğu endişe ve panik reaksiyonu ile tansiyonu ölçmesidir. “Benim tansiyonum yükseldi mi?” endişesi ve paniği bile tansiyonunuzu birkaç basamak yükseltebilir. Bu nedenle hipertansiyon nedeniyle tansiyon takibi yapılan hastalara çok gerekmedikçe günde 2 kereden fazla tansiyon ölçmeyi önermiyoruz, tansiyon yüksekliği korkusu bazen hipertansiyondan DAHA Fazla zarar verebilmektedir. Tansiyonu normal sınırların üzerinde bulunanların “Benim tansiyonum yüksek demeden önce mutlaka profesyonel bir sağlıkçıyla görüşüp tansiyonlarını standart tansiyon aletleriyle ölçtürmelidirler. Bir kez tansiyonun yüksek olması özellikle hafif hipertansiyonlarda gerçek bir hipertansiyon hastalığı bulunduğu anlamına gelmeyebilir mutlaka değişik aralıklarla ölçümler yapılmalı ve tek bir ölçüye bakılmaksızın takip seyriyle değerIendirilmelidir. Bu değerlendirmeler mutlaka bir hekim tarafından yapılmalıdır. Sınırda veya sınırın üstünde yüksek tansiyon tespit edilenler için yüksek tansiyonun nedenlerini ve sonuçlarına ilişkin bir inceleme yapılmalı ve öyle karar verilmelidir.

Bu noktada hastanede ya da doğrudan sağlıkçıların ölçtüğü tansiyon değerleri de her zaman doğruyu yansıtmayabilir. 1980’li yılların sonlarında Türkiye’de bizim de yaptığımız ve o yıllarda dünyada birkaç merkezde de yapılan bir çalışma özellikle muayene ortamında ve hekim tarafından yapılan ölçümlerin her zaman doğru değerleri yansıtmadığı ve özellikle hastane ortamında hastaların günlük hayatlarından daha yüksek tansiyon değerleri ölçülebildiği görülmüştür. Beyaz önlük hipertansiyonu da denen bu hipertansiyon çeşidinde tamamen hastanın muayene ortamından duyduğu huzursuzluğun, tansiyonunu bir miktar yükseltmesi söz konusudur. Bu nedenle ağır hipertansiyon dışında hekimler de ilk ölçtükleri tansiyon değerleriyle hemen ilaca başlamamalı ve mutlaka hastanın kendi ortamında tansiyonunu takip ettirerek gerçek değerlere ulaşmayı amaçlamalıdır. 24 saatlik tansiyon holter takibi, ilk defa tanı alan ya da tedavi etkinliği değerlendirilmek istenen hastalarda güzel bir tetkik seçeneği olarak karşımızdadır.

Birçok hastamızın düştüğü en önemli yanılgılardan biri de gün içerisinde ölçtükleri tansiyonların birbirinden farklı değerlerde olmasıdır. Aslında son derece normal olan bu durum bazen hastalarımızın endişelenmesine ve “Benim tansiyonum çok düzensiz’’ değerlendirilmesine yol açmaktadır. Gün içerisinde fiziksel ve zihinsel aktivitemiz ile paralel olarak tansiyonun sürekli olarak değişmesi normal bir durumdur. Kısa aralıklarla ölçülen 2 tansiyon değeri bile birbirinden farklı olabilir. Bu durum tamamıyla dolaşım sistemimizin vücudumuzun o anki ihtiyaçlarına uygun olarak dokularımıza yeterli kanı taşıyabilme isteğinden kaynaklanmaktadır. Normal tansiyon değeri sınıflarından kaldığı sürece bu durum tamamen fizyolojiktir.

Görüldüğü üzere tansiyon ölçümü ve doğru hipertansiyon değerlendirilmesi, düşünüldüğünden daha karmaşık ve hassasiyet isteyen bir durumdur.

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR